In het Breviarium Grimani wordt Jacobus Matamoros, de morendoder, voorgesteld als kruisridder op een galopperende schimmel met een opgeheven zwaard in de rechterhand, terwijl overwonnen Saracenen onder de hoeven van zijn paard liggen. Dit iconografische type gaat terug op de vermeende verschijning van de heilige in de legendarische slag van Clavijo in 844. Op een witte schimmel gezeten leidde hij toen de christelijke legers naar de zegepraal op de Moren.

De Slag bij Clavijo is een mythologische veldslag tegen de moslims, geleid door koning Ramiro I de Asturias. De slag zou hebben plaatsgevonden in de zogenaamde Campo de la Matanza, in de buurt van Clavijo, La Rioja, op 23 mei 844. Het mythische kenmerk ervan is de wonderbaarlijke tussenkomst van de apostel Jacobus. Volgens het Diccionaria de Historia de España (Woordenboek van de Spaanse Geschiedenis) “wordt het bestaan van deze slag door niet één historicus serieus genomen”. De eerste kroniek waarin deze legendarische verschijning wordt vermeld, is (rond 1243) verteld door Rodrigo Jiménez de Rada, aartsbisschop van Toledo.

De figuur van de strijdende apostel wint in Spanje met de voortschrijdende Reconquista, de herovering van het eigen territorium op de Moorse bezetter, steeds meer aan belang. Zijn naam wordt de strijdkreet bij uitnemendheid van de christelijke legers.

De toenemende belangstelling voor Jacobus Matamoros in de zestiende eeuw, en in de tijd van de contrareformatie hangt samen met de heroplevende strijd tegen de Turken die Europa bedreigden. In de Nederlanden kwamen de protestanten in verzet tegen de Spaanse bezetter en diens pretentie het ware geloof te beveiligen. Vorsten als Karel V en Filips II lieten zich onder de gedaante van een Matamoros voorstellen.

In een van de kronieken tijdens de Tachtigjarige Oorlog wordt verhaald hoe, bij het beleg van Antwerpen in 1585, de rebellen op de dijk een moedige kapitein zagen verschijnen, gezeten op een wit paard, met een rood kruis op de borst en in de handen een bloedend zwaard, de Spanjaarden voorgaand in gevecht.

Jacobus is gekleed in apostolische dracht. Vanaf de late middeleeuwen draagt hij ook de pelgrimshoed waarop een schelp prijkt. Op het dekkleed van het paard is een Grieks kruis te zien dat in de vier hoeken een schelp vertoont. Het kruis verwijst naar de emblematiek van de eigenlijke Kruistochten. In de Nederlanden komt de Matamoros als afzonderlijk devotiebeeld niet voor. Hij siert wel de vlaggen en banieren van Jacobsbroederschappen en schuttersgilden.