Marta, maagd
29 juli

Jezus had zijn vrienden; zo menselijk voelde Hij zich thuis bij Marta te Bethanië; zo goddelijk was ook daar zijn invloed.

Martha, de gastvrouw van Christus [Lc 10, 38-42], was van koninklijken bloede. Martha bezat samen met haar zuster drie steden, namelijk Magdalum en de beide Bethaniës, en een gedeelte van de stad Jeruzalem uit haar moeders erfdeel. Men leest nooit dat zij een man heeft gehad of met mannen heeft samengewoond. Ze bediende de Heer als een voortreffelijke gastvrouw en ze wilde dat haar zuster dat ook zou doen [Lc 10,40], want ze vond dat zelfs de hele wereld niet goed genoeg was om een zo bijzondere gast te dienen.

Na de hemelvaart van de Heer, toen de leerlingen zich hadden verspreid, werd zij met haar broer Lazarus en haar zuster Maria Magdalena, en bovendien met Maximinus, die beide zusters had gedoopt en aan wie zij door de Heilige geest waren toevertrouwd, samen met vele anderen door de ongelovigen opgesloten in schepen die men had ontdaan van riemen, zeilen, roeren en alle levensmiddelen. Maar geleid door de Heer bereikten ze Marseille. Daarna gingen zij naar het gebied van Aix en daar bekeerden zij het volk tot het geloof. De heilige Martha had de gave van het woord en was bij iedereen geliefd.

In die tijd huisde er aan de overkant van de Rhône in een woud tussen Arles en Avignon een draak, half landdier, half vis, met tanden scherp als een zwaard. Op de smeekbeden van de mensen ging Martha naar hem toe en vond hem in het woud bezig een mens op te eten. Ze gooide wijwater over hem heen en hield hem een kruis voor. Onmiddellijk onderwierp hij zich en stond daar zo mak als een schaap. Sint Martha bond hem vast met haar eigen ceintuur en het volk doodde hem ter plaatse met lansen en stenen. De draak werd door de inwoners Tarascurus genoemd. Daarom heet deze plaats ter herinnering aan die draak nog steeds Tarascon.

Martha is het prototype van de bedrijvige gelovige. Haar zuster Maria (door sommigen vereenzelvigd met Maria Magdalena) staat daarentegen voor de contemplatieve gelovige, omdat zij - liggend aan de voeten van Christus - luistert naar diens woorden.

Op deze miniatuur van de zogenaamde Vergilius Meester zien we rechts Martha in de keuken, druk bezig met het kneden van brooddeeg. Wel vreemd dat de tafel op een grasveld staat! De Noli me tangere scène speelt zich duidelijk af in de buitenlucht. Maria Magdalena herkent op Paasmorgen in de tuinman de verrezen Heer.

Deze miniatuur staat als illustratie bij Boek 19 in La Cité de Dieu (Stad Gods) dat handelt over het actieve en contemplatieve leven.

In getijdenboeken wordt Martha afgebeeld als huisvrouw met een pollepel, een messchede en/of sleutels, hangend aan haar gordel; als overwinnares van de draak met wijwatervat of wijwaterkwast en kruisbeeld.

De miniaturist van het Getijdenboek van Catharina van Kleef volgt de gangbare iconografie door Martha af te beelden als huisvrouw met kookpot en pollepel.

In het Grimani Brevier moet Martha het doen met een margeminiatuur. Het lijkt erop dat ze tijdens het koken in een Getijdenboek leest. Of zou het een receptenboek zijn? In het Getijdenboek van Filips de Goede staat een mooie grisaille afbeelding van Martha als jonge keukenprinses.

Martha is de patroonheilige van arbeidsters, barmhartige zusters, beeldhouwers, dienstboden, herbergiers, hotelhouders, huishoudsters, huispersoneel, huisvrouwen, kokkinnen en koks, stervenden, wasvrouwen en ziekenhuisbeheerders. Zij wordt aangeroepen tegen bloedingen en tegen de pest en, voor gezelligheid.