De zeven smarten van de Heilige Maagd Maria
Onze-Lieve-Vrouw van de Zeven Weeën
15 september

Daags na het feest van het kruis, herdenken wij haar die onder het kruis meeleed en meeverloste. De stemmingszangen, vooral de Sequentia, ademen tedere en hoogbegenadigde liefde voor Jezus en Maria.

Voor de Sequentia zie Stabat Mater

De door de Kerk erkende zeven smarten zijn (te beginnen linksonder op de paneelschildering van Bernard van Orley) :
1. Profetie van Simeon (Lucas 2:25-35)
2. De vlucht naar Egypte (Mattheüs 2:13-14)
3. Het verlies van de twaalfjarige Jezus (Lucas 2:42-51)
4. Maria ontmoet Jezus op de kruisweg
5. De kruisiging (Johannes 19:25-27) (Stabat mater)
6. De kruisafneming (Piëta)
7. De graflegging (Mattheüs 27:57-66, Marcus 15:42-47, Lucas 23:50-56, Johannes 19:38-42

Gezien het formaat kunnen we dit paneel een Andachtsbild noemen, een afbeelding die in een huiselijke omgeving werd opgehangen, en die gebruikt werd bij meditatie en gebed.

De verering van de Mater Dolorosa benadrukte haar deelname aan het gewone, harde lot van de mensheid. De sombere visioenen en gebeden van veertiende-eeuwse heiligen borduren eindeloos voort op het geestelijk zwaard dat haar hart doorboorde. Het motief werd ontleend aan de profetie van Simeon uit Lucas 2: 35: en uw eigen ziel zal door een zwaard worden doorboord, de eerste van de zeven smarten.

1423 keurde de aartsbisschop van Keulen, Thierry de Meurs, de verering goed door een feest van Onze Lieve Vrouw van Smarten in te stellen op de vrijdag na Passiezondag. In de Nederlanden werd de cultus enorm populair na 1492. In dat jaar stichtte Jan van Couwenberghe een broederschap van de Zeven Smarten van Maria in de Sint-Salvatorkerk van Brugge.

De populariteit van de devotie in de katholieke kerk blijkt uit het feit dat de kerk niet één maar twee feestdagen der Zeven Smarten van Maria viert: op vrijdag na Passiezondag en op 15 september. Deze laatste feestdag werd pas ingesteld in 1814 door paus Pius VII als protest tegen de kerkvervolging door Napoleon.

In de Sint-Martinuskerk in Lede (bij Aalst) bevindt zich een miraculeus vijftiende-eeuws beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Weeën, (een Piëta, Maria met het dode lichaam van haar Zoon op schoot). Dit 75 cm hoge gepolychromeerd beeld is afkomstig uit het Rijnland en wordt sinds 1414 vereerd.

De processie op zondag is sinds corona afgeschaft en niet meer hernomen. Er wordt wel nog een jaarlijkse noveen gehouden die start op de vrijdagavond na Pinksteren. De eerste dag van de noveen gaat de Kaarsjesprocessie uit om 21.00 uur. In die processie wordt het eeuwenoude beeld mee rondgedragen door dragers die dit soms al tientallen jaren doen. De noveen sluit af negen dagen daarna op zondag met een plechtige eucharistieviering. Het beeld komt dus enkel buiten op de eerste vrijdagavond met de kaarsjesprocessie.

Bij navraag (op mijn verzoek) bij het parochiaal secretariaat van Lede kreeg mijn in Lede woonachtige nicht Godelieve, bovenstaande uitleg.

Het was een flinke wandeling (12 km) maar het was te doen: op bedevaart (beewegen in ons dialect) naar Onze Lieve Vrouw der Zeven Weeën in Lede. Ik kan me niet herinneren dat ik zelf de bedevaart ooit gemaakt heb.

18