Michael aartsengel
29 september

Kerkwijdingsfeest van de heilige Michael. Dit feest is wel de viering van de kerkwijding van een Italiaans heiligdom, maar tevens een algemene Hulde aan alle heilige Engelen.

Michaël betekent ‘wie als God?’
‘En iedere keer’, aldus Gregorius, ‘dat er iets gedaan moet worden wat een buitengewone wondermacht vereist, wordt naar men zegt Michaël gezonden, om zowel door zijn handelen als zijn naam te kennen te geven dat niemand kan doe wat alleen God kan.’ Daarom worden aan Michaël dingen opgedragen die een buitengewone wondermacht vereisen.
[…] Hij streed met de draak en zijn engelen, wierp ze uit de hemel en behaalde een grote overwinning [Op 12, 7-9] hij ontvangt de zielen van de heiligen en leidt ze binnen in het paradijs van de vreugde. Hij was vroeger de vorst van de Synagoge [Dan 12,1], maar nu is hij door de Heer aangesteld als vorst van de Kerk.
[…] Hij geldt te midden van de heerscharen van de heilige engelen als vaandeldrager van Christus. Op het woord van de aartsengel Michaël zullen de doden opstaan. Hij zal op de Dag des Oordeels het kruis, de spijkers, de lans en de doornenkroon tonen.

[…] Het heilige feest van de aartsengel Michaël wordt Verschijning, Overwinning, Wijding en Gedachtenis genoemd.

De bijgaande afbeeldingen uit de Legenda aurea en de Légende dorée hebben betrekking op De eerste verschijning van Michaël op de berg Gargano.

Hij is patroon van de Katholieke Kerk, van een groot aantal landen en steden (Stijn van der Linden noemt er 55). In Nederland is Sint-Michielsgestel naar hem genoemd; hij wordt dan ook afgebeeld als de drager van het gemeentewapen. Hij is ook beschermheilige van de stad Brussel, waar de kathedraal onder zijn bescherming is geplaatst. Verder is Michaël patroon van ridders, soldaten, wapendragers en schermers; van kooplieden, weegschaalfabrikanten, ijkers en apothekers (omdat deze allemaal een weegschaal gebruiken in hun beroepsuitoefening); kruideniers, bakkers en banketbakkers; van handelaars in garen- en band, lakenscheerders en lakenvollers, die de stof platwalsten, juist zoals Michaël had gedaan met de satan; van kleer- en hoedenmakers (kleermakers, omdat hij op afbeeldingen vaak een zwierige mantel draagt); van schilders en vergulders (omdat juist afbeeldingen van Michaël vaak werden verguld); van kuipers, houtbewerkers en werklui aan draaibanken; van glasblazers, lood- en tingieters; van vogelkooifabrikanten (omdat Michaël de satan ook had opgesloten!). Van stervenden en arme zielen. Hij is ook beschermheilige van kerkhoven en kerkhofkapellen. Voorts wordt hij aangeroepen tegen bliksem en onweer; tegen een plotselinge dood en voor het verkrijgen van een goede dood. Sinds 1958 (Paus Pius XII) ook patroonheilige van radiotechnici en bankbedienden (omdat beide beroepsgroepen zo getrouw mogelijk boodschappen moeten doorgeven).

De afbeelding van Michaël kent drie verschillende types: de wachter van het hemelrijk, de drakendoder en de zielenweger. Het laatste type van de zielenweger, op zich zelf staand of op afbeeldingen van het Laatste Oordeel, werd pas in de hoge middeleeuwen populair.

Hij wordt afgebeeld als engel (mens met vleugels) in ridderuitrusting, met helm, (vlammend) zwaard, lans en schild; vaak doorboort hij met zijn lans of speer de draak onder hem. Bijgaand twee voorbeelden uit de beroemdste manuscripten in Gent-Brugse stijlen uit de late vijftiende en het begin van de zestiende eeuw. Bij andere gelegenheden is hij te zien met een weegschaal waarop hij de zielen weegt.

Michaël als drakendoder en Michaël als zielenweger vormen het onderwerp van afzonderlijke blogs.