Een van de bekendste, en misschien wel de meest geliefde, gebeurtenis uit het leven van Franciscus is zijn zogenaamde preek tot de vogels. Tegenwoordig wordt de preek tot de vogels uitgelegd als teken van de liefde van Franciscus voor de natuur. Bonaventura voert de preek aan als symbool van de missie van de franciscaanse orde, de prediking in het algemeen.

De kleine gestalte van de heilige – hij was ongeveer 1,58 m – lijkt nog kleiner als hij zich vooroverbuigt naar de vogels op de grond. In tegenstelling tot zijn medebroeders wordt Franciscus altijd blootsvoets afgebeeld. De drie knopen in het touw om zijn middel symboliseren de geloften van armoede, gehoorzaamheid en kuisheid.

[…] Al voorttrekkend kwam hij in de buurt van Bevagna bij een plek waar een zeer grote menigte van allerlei vogels bijeen was. Toen de man Gods die vogels gezien had, liep hij spontaan op ze toe en begroette ze alsof ze redelijke wezens waren. Terstond namen al die vogels, zich naar hem toe kerend, een afwachtende houding aan […] De man Gods ging vlak bij hen staan en gaf hen in liefdevolle bezorgdheid de vermaning naar het woord van God te luisteren.

[…] Terwijl hij die toespraak tot hen hield begonnen de vogels zich op een wondere manier te gedragen; ze rekten hun hals, strekten hun vleugels uit, openden hun bekjes en volgden hem in nieuwsgierige aandacht met hun blik. De man Gods was er verrukt over en laaiend enthousiast ging hij tussen hen rond, terwijl hij met zijn habijt langs hen streek. Maar geen van de vogels vloog weg. Ze bleven zitten totdat hij het kruisteken over hen maakte en hun verlof gaf te gaan. Toen eerst vlogen ze met de zegen van de heilige allemaal tegelijk op. Van dat alles waren zijn gezellen, die op de weg waren blijven wachten, getuige.

Dierendag werd voor het eerst gevierd in 1930. Het idee kwam van de Tsjechische Ilse Winter. Zij schreef in 1927 een brief naar Margaret Ford, de voorzitter van de Internationale Dierenbeschermingsvereniging. Daarin stelde ze een internationale dag voor de dieren voor. Ford vond dit een goed idee. Sinds 1960 is Dierendag een dag die in veel landen gevierd wordt. Er moest nog wel een datum voor dierendag geprikt worden. Dat werd 4 oktober de gedenkdag van Franciscus van Assisi (eigenlijk stierf hij de avond van 3 oktober), die volgens de legenden met dieren kon praten.