Heiligen
27 December
Johannes evangelist
Johannes de evangelist drinkt de gifbeker,
1348-53
Tempera op paneel, 33 x 36 cm
Venetie, Collezione Vittorio Cini
Polyptiek van het Lam Gods,
1427-1432
Olieverf op paneel,
Gent, Sint-Baafskathedraal
Johannes de evangelist 157 x 64,3 cm
Olieverf op paneel, 71 x 30,5 cm
Londen, National Gallery [NG 6275]
Rechterzijluik: Johannes de evangelist
Over Johannes de evangelist valt veel te vertellen, en er bestaan ook legio afbeeldingen van. In deze blog wil ik mij beperken tot de afbeeldingen van Johannes met de gifbeker, afgebeeld door de Vlaamse schilders Jan van Eyck en Hans Memling.
Maar eerst het verhaal van Johannes met de gifbeker in het apocriefe geschrift De Handelingen van Johannes (3de eeuw), door Jacobus de Voragine naverteld in de Legenda aurea.
Legenda
aurea
Maar Aristodemus, de afgodenpriester, stookte een hevige ruzie onder het volk, zodat de ene groep de andere te lijf ging. De apostel zei tegen hem: ‘Wat moet ik doen om u tevreden te stellen?’ Hij antwoordde: ‘Als u wilt dat ik in uw God geloof, zal ik u vergif te drinken geven. Als het u geen schade toebrengt, zal het duidelijk zijn dat uw Heer de ware God is.’ Daarop zei de apostel: “Doe zoals u gezegd hebt.’ En de ander weer: ‘Ik wil dat u ziet hoe anderen daaraan sterven; dat zal u extra bang maken.’ Aristodemus ging naar de proconsul en vroeg om twee mannen die onthoofd zouden worden. Voor aller ogen gaf hij hun het vergif. Ze hadden het vergif nog niet gedronken of ze bliezen hun laatste adem uit. Toen nam de apostel de beker, sterkte zich met het kruisteken en dronk het vergif op zonder schade te ondervinden. Allen loofden God, maar Aristodemus zei: ‘Ik twijfel nog steeds, maar als u deze mensen die door het vergif gestorven zijn weer tot leven wekt, zal ik zonder aarzeling oprecht geloven.’ Toen gaf de apostel hem zijn kleed. Hij zei: ‘leg het op de lichamen van de gestorvenen terwijl u zegt: ‘de apostel van Christus heeft mij naar u gezonden opdat u in de naam van Christus weer opstaat.’ Toen hij dit gedaan had, stonden zij onmiddellijk op.
Jan van Eyck
De apostel en evangelist Johannes wordt op het Lam Godsretabel als een jongeman afgebeeld. Dit verwijst naar zijn traditionele voorstelling als jongste en meest geliefde leerling van Jezus.
Zie daarover Johannes aan de borst van Jezus
Johannes wordt voorgesteld met een kelk in de hand, waaruit giftige adders opkronkelen. In de prachtig geschilderde beelden zoals deze Johannes toont Jan van Eyck zijn kracht als ontwerper van beeldhouwwerken.
Hans Memling
Op het rechterluik van de Donne triptiek in de National Gallery in Londen heeft Hans Memling een van de patroonheiligen van de opdrachtgever Sir John Donne of Kidwelly een ridder in dienst van het huis van York, afgebeeld. Op het linkerluik staat Johannes de Doper, zijn tweede patroonheilige. Opvallend genoeg worden de patroonheiligen van de echtgenote Elizabeth en de dochter Anne niet afgebeeld.
Voor het drieluik zie The Donne Triptych
14
Recente Blogs
Categorieën
Nieuwsbrief
Neem een gratis abonnement op de nieuwsbrief en ontvang een dagelijkse update!.
