Heiligen

21 December
Tomas, Apostel

Breviarium Mayer van den Bergh, Gent-Brugge, 1495-1501
Perkament, Latijn en Portugees, 224 x 160 mm
Antwerpen, Museum Mayer van den Bergh
Folio 392 recto (detail)

Missaal

Tomas, Apostel
21 december

Na zijn overmoedige twijfel werd Tomas de diep gelovende. Zo goed als zeker heeft hij later tot in Indië het geloof in de verrezene Heer gepredikt.

Legenda
aurea

Isidorus zegt in zijn boek Het leven en sterven van de heiligen: ‘Thomas, een leerling van Christus die leek op de Verlosser, was ongelovig toen hij hoorde, gelovig toen hij zag [Johannes 20, 24-28]. Hij ging naar het Oosten en drong door tot midden in het land van de heidenen, waar hij zijn verkondiging voortzette tot aan zijn roemrijke marteldood. Hij stierf doorboord door lansen.

Patronaten
&
Iconografie

Patroonheilige van – onder meer - India, Kerkelijke Staat en het Verre Oosten; van aannemers, architecten, bouwvakkers, landmeters, metselaars, steenhouwers en timmerlieden; van theologen (vanwege zijn twijfel). Aangeroepen tegen blindheid, oogziekten, rugpijnen en tegen ongelovigheid.

Wordt niet vaak alleen afgebeeld. zijn belangrijkste attributen zijn een winkelhaak (architectenattribuut) en een lans, werktuig van zijn martelaarschap.

De meest afgebeelde scène is zijn ongelovigheid als hij zijn vinger in de zijdewond van Christus steekt. Soms afgebeeld met de ceintuur die Maria hem toewerpt als hij twijfelt aan haar Ten-Hemel-Opneming. Door zijn reactie is Tomas als De ongelovige Tomas spreekwoordelijk geworden. De naam wordt ook gebruikt voor de vaak afgebeelde scène in de kunst. (Onderwerp van een andere Blog).