Heiligen

28 December
Onnozele Kinderen

Cloisters Apocalypse, Normandië, ca. 1330
Perkament, Latijn, 308 x 230 mm
New York, Metropolitan Museum of Art, The Cloisters
[MS. 68.174] Folio 2 verso

Giotto di Bondone, Leven van Christus en Maria, 1304-05
Fresco, 200 x 185 cm
Padua, Scrovegni / Arena-kapel

Missaal

HH. Onschuldige Kinderen
Martelaren
28 december

Het lag in het wrede karakter van Herodes de Grote voor geen enkel moord terug te schrikken als zijn troon in gevaar was. Met moederlijke droefheid (paars is de kleur van de gewaden, rood op Zondag) maar met juichend geloof in de Vader die volwassenen en kinderen laat getuigen voor zijn Zoon, vieren wij de enkele kinderen van Betlehem, eerstelingen van de martelaren.

Matteüs 2, 16-18

Zodra Herodes bemerkte, dat hij door de Wijzen om de tuin geleid was, ontstak hij in hevige toorn; hij zond zijn mannen uit en liet in Betlehem en heel het gebied daarvan al de jongens vermoorden van twee jaar en jonger.

De kindermoord door Herodes zoals beschreven in Matteüs 2, 16-18, is een bekend Bijbelverhaal. Maar naast het evangelie van Matteüs zijn er geen historische bronnen die het verhaal bevestigen. De moord op de jongetjes van Bethlehem wordt zelfs niet vermeld door de geschiedschrijven Flavius Josephus in zijn lijst van misdaden van Herodes die uit ongeveer honderd bladzijden bestaat.

Omdat Matteüs niet vertelt hoe de Bethlehemse Kindermoord werd voltrokken, lieten ook kunstenaars hun fantasie de vrije loop. De jongetjes worden meestal onthoofd of in stukken gehakt met zwaarden, doorboord met speren, of zelfs gespiesd. hoe wreed de slachtpartij ook wordt voorgesteld, Herodes kijkt meestal goedkeurend toe.

Onnozele
Kinderen

De slachtoffertjes van de Kindermoord worden Onnozele Kinderen, (in Nederland Onschuldige Kinderen) genoemd. Onnosel is de middeleeuwse vertaling van het Latijnse woord innocens, wat onschuldig betekent. Zij worden al sinds de vijftiende eeuw als heiligen vereerd – feestdag 28 december. Voor de middeleeuwer was het een troostrijke gedachte dat de heilige familie op tijd wist te ontsnappen met het Christuskind en dat de vermoorde kindertjes in de hemel beloond zouden worden voor hun martelaarschap.

Patronaten
&
Iconografie

Patroonheiligen van kinderen in gevaar, koorknapen, misdienaars, scholieren en vondelingen. Worden aangeroepen tegen eerzucht en jaloezie.

Afgebeeld in scènes met moordende soldaten. Soms worden de kinderen in wikkels afgebeeld, maar meestal zijn ze naakt, wat niet alleen hun onschuld en kwetsbaarheid benadrukt maar ook soms expliciet laat zien dat het jongetjes zijn.

Er zijn legio afbeeldingen, zowel in de miniatuur- als in de schilderkunst.

De Kindermoord van Giotto in de Scrovegnikapel in Padua, is een van de meest lugubere scènes van de hele cyclus – let op de stapel lijkjes op de voorgrond. We kunnen de vrouwen als het ware horen huilen. (Tijdens de restauratie ontdekten de restauratoren tranen op de wangen van de wanhopige moeders.)
60