Heiligen

29 December
Thomas Becket

Richart de Monbaston,
Légende dorée, Parijs, 1348
Perkament, Frans, 450 x 310 mm
Parijs, Bibliothèque nationale de France
[ms. Fr 214] Folio 26 verso

Psalter, Canterbury (?), ca. 1220
Perkament, Latijn, 310 x 220 mm
Londen, British Library
[Ms. Harley 5102] Folio 32 recto



Jean Le Tavernier, Getijdenboek van Filips de Goede,
Oudenaarde, ca. 1453
Perkament, Latijn en Frans, 268 x 178 mm
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[KB, 76 F 2] folio 259 verso

St. Albans Chronicle, St. Albans,
Vlaamse miniaturist, ca. 1470
Perkament, Engels
Londen, Lambeth Palace Library
[MS 6] Folio 136 verso


The Taymouth Hours,
Londen, 2de kwart 14de eeuw
Perkament, Latijn en Frans, 170 x 115 mm
Londen, British Library
[Yates Thompson 13] Folio 85 verso

Missaal

Thomas van Kantelberg. Bisschop en Martelaar
29 december

Hij is een van de goede herders, die hun leven geven voor de vrijheid van hun gelovigen. In 1170 op deze dag werd deze bisschop van kantelberg in zijn kathedraal vermoord door trawanten van Koning Hendrik II van Engeland.

Legenda
aurea

Toen Thomas van Kantelberg aan het hof van de Engelse koning verbleef en daar dingen zag gebeuren die niet strookten met de godsdienst, verliet hij het hof en stelde zich in dienst van de aartsbisschop van Kantelberg. Deze benoemde hem tot zijn aartsdiaken, maar op verzoek van de bisschop nam hij de taak van kanselier van de koning op zich om met zijn heldere verstand de aanvallen af te weren die de Kerk te lijden had van kwaadgezinden. De koning was zo op hem gesteld, dat hij er na de dood van de aartsbisschop voor zorgde dat Thomas tot de eer van het bisschopsambt werd verheven. […] De koning wenste dat de privileges die zijn voorgangers gehad hadden en die strijdig waren met de vrijheid van de Kerk, door Thomas bekrachtigd werden. Deze weigerde ten enenmale daarmee in te stemmen en riep zo de toorn van de koning en de baronnen over zich af. […] De man Gods, die bezorgder was voor de Kerk dan voor zichzelf, ging op de vlucht. In Sens werd hij ontvangen door paus Alexander en toevertrouwd aan het klooster van Pontigny; zo kwam hij in Frankrijk. […] In het zevende jaar van zijn ballingschap mocht hij terugkeren en werd door allen met grote eer ontvangen. […] Thomas verdedigde zoals vroeger de rechten van de Kerk en de koning kon hem daar niet van afbrengen, niet met geweld en niet met smeekbeden. Toen hij onbuigzaam bleef, kwamen er gewapende soldaten van de koning. Ze zeiden: ‘We zijn gekomen om u te doden. Het is afgelopen met u.’ […] Na deze woorden werd zijn eerbiedwaardige hoofd getroffen door de zwaarden van de goddelozen. De gewijde tonsuur werd afgesneden, de hersenen spatten op het plaveisel van de kerk uiteen. Zo werd hij als martelaar van de Heer gewijd, in het jaar van de menswording des Heren 1170.

Verering
&
Iconografie

De moord op Thomas Becket wekte verontwaardiging in heel Europa. Reeds drie jaar na zijn dood - op Aswoensdag 21 februari 1173 - werd hij heilig verklaard; hij gold als toonbeeld van onkreukbaarheid, die zelfs voor de koning niet opzij ging waar het een hoger goed betrof. Afbeeldingen van De moord in de kathedraal zijn voor de middeleeuwse kunst van groot belang geweest, mede vanwege het feit dat de scène verbeeld wordt in alle kunstgenres.

De gewijde tonsuur werd afgesneden,
de hersenen spatten op het plaveisel van de kerk uiteen.

Ik ga er van uit dat het grijze ‘kapje’ op de voorgrond van de miniatuur in het Psalter in de British Library de gewijde tonsuur moet voorstellen. Een van de moordenaars, Reginald Fitzurse, is herkenbaar aan de gemuilkorfde beer op zijn schild.

In het Getijdenboek van Filips de Goede heeft Jean le Tavernier de tekst: Na deze woorden werd zijn eerbiedwaardige hoofd getroffen door de zwaarden van de goddelozen, niet uitgebeeld. Een van de moordenaars steekt het zwaard in de rug van de geknielde Thomas, de andere heft een steekwapen (rapier? ) boven zijn hoofd om het met volle kracht tussen de schouderbladen te steken.

De anonieme Vlaamse miniaturist van de ongeveer twintig jaar later vervaardigde St. Albans Chronicle maakt gebruik van dezelfde iconografie. Hij heeft wel letterlijk uitgebeeld wat Jacobus de Voragine schrijft in de Legenda aurea: de hersenen spatten op het plaveisel van de kerk uiteen. In de Taymouth Hours wordt, zoals Jacbus de Voragine schrijft zijn eerbiedwaardige hoofd getroffen door de zwaarden van de goddelozen.

Voor meer gegevens zie de website van KRO-NCRV Thomas Becket


29

Reageren op deze Blog

Reacties op deze Blog zijn zeer welkom. Wel worden alle reacties gemodereerd en worden dus pas getoond na acceptatie. Bij reacties wordt uitsluitend uw naam getoond. Verdere gegevens worden nooit gedeeld.

Categorieën

Blog categorieën