Heiligen

26 December
Stefanus

De houtsnede is afkomstig uit de incunabel getiteld Legendario di Sancti historisato, uitgegeven in 1492 door Manfredo Bonelli in Venetië
Richart de Monbaston, Légende dorée,
Parijs, 1348
Perkament, Frans, 450 x 310 mm
Parijs, Bibliothèque nationale de France
[ms. Fr 214] Folio 21 recto
Getijdenboek van Catharina van Kleef, ca. 1440
Tempera en goud op perkament, Latijn, 192 x 130 mm
New York, The Pierpont Morgan Library
Morgan 271
Lieven van Lathem, Getijdenboek van Karel de Stoute,
Gent, 1469 en 1480-90
Perkament, Latijn, 124 x 92 mm
Los Angeles, Getty Museum
[Ms.37] Folio 24 verso
Jean Le Tavernier, Getijdenboek van Filips de Goede,
Oudenaarde, ca. 1453
Perkament, Latijn en Frans, 268 x 178 mm
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[KB, 76 F 2] Folio 256 recto
Getijdenboek van Simon de Varie,
Parijs, ca. 1455
Perkament, miniatuur 55 x 35 mm
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[KB, 74 G 37a] Folio 9 recto
Foto: Coby Lubberink

Missaal

Missaal: H. Stefaan, de eerste martelaar
26 december

Een jonge, geestdriftige en door de Geest gesteunde getuige van Jezus is een van de zeven eerste helpers van de Apostelen Stefaan. De zware les, bizondere toepassing van het algemeen gebed van de liefde, die wij uit zijn laatste gebed horen, is die van de vergiffenis aan onze vijanden. Is wellicht de jonge farizeeër die er bij stond, Saul, niet geraakt geworden door dit gebed en door dit eerste getuigebloed?


Legenda
aurea

Stefanus, een Grieks woord, betekent in het Latijn kroon, maar in het Hebreeuws richtsnoer. Want hij was een kroon, dat wil zeggen het begin van de martelaren in het Nieuwe verbond, zoals Abel in het Oude [Gen 4, 8]. Hij was ook een richtsnoer, dat wil zeggen een voorbeeld en een regel voor anderen in het lijden.

[…] De steniging van Stefanus vond plaats in het jaar waarin de Heer ten hemel is opgestegen, in de daaropvolgende maand augustus. Bij het aanbreken van de derde dag. Toen brak er een grote vervolging uit tegen de christenen in Jeruzalem. Rechtsboven zit een jongeman die Saulus heette en die later de naam Paulus kreeg.


Alban
Butler

Dat Sint Stephanus een jood was, staat buiten kijf, aangezien hij het zelf toegeeft. De naam Stephanus, die erekrans betekent, komt heel duidelijk uit het Grieks.

Sint Stephanus was de eerste en belangrijkste onder de diakenen, die kort tevoren door de apostelen gekozen waren. vervuld van de Heilige geest predikte hij en hij diende de christelijke zaak met onverschrokken moed. De successen van onze vrome diaken brachten de slechtheid en de nijd van de vijanden van het evangelie in beweging. Aanvankelijk traden ze met Stephanus in discussie, maar toen ze merkten dat ze niet tegen hem opgewassen waren, kochten ze valse getuigen om, die hem van godslastering tegen Mozes en God beschuldigden. De aanklacht werd ingediend bij de sanhedrin en de heilige werd daarheen gesleept. Nadat de aanklacht voorgelezen was, beval Caiphas, de hogepriester, hem zich te verdedigen. Gebruik makend van de vrijheid die hem toegestaan werd hield hij zijn verdedigingsrede.

En terwijl hij vastberaden naar de hemel bleef kijken, zag hij deze zich openen

[…] En terwijl hij vastberaden naar de hemel bleef kijken, zag hij deze zich openen en zijn goddelijke heiland verschijnen, klaar om zijn dienaar te beschermen, op te nemen en te kronen.

De joden werden steeds bozer toen ze de heilige dit visioen hoorden vertellen. Ze besloten hem ter dood te brengen zonder verder proces. Ze stortten zich met veel kabaal op hem, sleepten hem woest de stad uit en bevredigden hun woede jegens hem met een stenenhagel. De heilige martelaar viel op de knieën en riep zeer dringend en met luide stem: ‘Heer, reken hun deze zonde niet aan’’. Met deze woorden stierf hij.


Het visioen dat Alban Butler beschrijft wordt afgebeeld in miniatuur in het Getijdenboek van Simon de Varie, het Getijdenboek van Catharina van Kleef en in het Getijdenboek van Karel de Stoute. In het Getijdenboek van Filips de Goede heeft Jean le Tavernier het visioen niet afgebeeld. Een serene Stefanus zit geknield te wachten tot de twee beulen toeslaan.


Patronaten
&
Iconografie

Stefanus is de patroonheilige van de steenhouwers, metselaars, timmerlui, vloerders en alle beroepen die met stenen te maken hebben. Hij werd aanroepen tegen hoofd – en blaaspijn, steenpuisten en nierstenen.

Hij wordt voorgesteld als jeugdige, baardloze diaken in witte of rode tunica, albe of dalmatiek. Altijd aanwezig zijn een of meerde stenen op het hoofd, in de hand, in de plooi van zijn kleed, op een boek of aan zijn voeten. Gewoonlijk houdt hij een martelaarspalm in de hand.


Op het Lam Godsretabel in de Sint-Baafskathedraal in Gent staat Stefanus vooraan in de rij van martelaren met een hoop stenen in de schoot van zijn dalmatiek. De heilige met de tong in de tang is Livinus van Gent. Zie blog Livinus

Scuola
di
Santo Stefano

Tegenover de augustijner kerk Santo Stefano in Venetië bevond zich de Scuola di Santo Stefano. Het enige dat er nog aan herinnert is een reliëf met de voorstelling van geknielde scuolaleden aan weerszijden van de heilige Stefanus met boek en palmtak in de hand. De figuur van de heilige is een beetje te groot uitgevallen; daarom liggen de stenen enigszins onhandig op zijn naar links gebogen hoofd.


10

Reageren op deze Blog

Reacties op deze Blog zijn zeer welkom. Wel worden alle reacties gemodereerd en worden dus pas getoond na acceptatie. Bij reacties wordt uitsluitend uw naam getoond. Verdere gegevens worden nooit gedeeld.

Categorieën

Blog categorieën