Oktaafdag van de Verschijning van de Heer
13 januari

Een verschijning van God in de mens Jezus is ook zijn doop door Jan de Doper; deze genoot het geluk verzekerd te worden van de echte rol en de echte waardigheid van Jezus.

Het doopsel van Jezus in de Jordaan speelt zich af onder de dichte kruin van een hoge boom, met op de achtergrond een heuvelachtig landschap met in het dal het silhouet van Sansepolcro. Christus wordt frontaal afgebeeld met rechts van hem Johannes de Doper. Boven zijn hoofd zweeft – verkort volgens de regels van de perspectief – de witte duif van de Heilige Geest.

Sommige critici wijzen op de afwijkende iconografie in de afbeelding van Christus. In plaats van de gotische, afstandelijke schoonheid, heeft Piero della Francesca hem – aldus Pierokenner Roberto Longhi - het uiterlijk gegeven van een Toscaanse boer.

De natuurwetten gelden niet meer, de rivier houdt op met stromen op de plaats waar Jezus staat. Alleen een dunne lijn rond de enkels van Jezus en Johannes geeft aan dat ze in het water staan. Door het ondiepe water is de bodem zichtbaar en daarmee vermijdt Piero het verbod om de figuur van Jezus dubbel af te beelden.

Een bewuste keuze van Piero die zo knap is in het weergeven van de weerschijn in het water – let bijvoorbeeld op de spiegeling in het water van de kleine figuren achter Johannes. Dit zijn waarschijnlijk 'Farizeeën en wetgeleerden die zich niet lieten dopen' en 'de priesters en levieten' die Johannes de Doper ondervragen zoals beschreven in het evangelie van Lucas en van Johannes.

Links staan drie engelen, die het uitgangspunt geweest van een opmerkelijke discussie. De inzet van die discussie is de vraag waarom de tweede en de derde engel elkaar bij de hand vasthouden. In de gangbare iconografie hebben de engelen de kledingstukken van Christus in de hand, ofwel linnen doeken om hem af te drogen.

In zijn boek Indagini su Piero interpreteert Carlo Ginzburg deze handdruk rechtstreeks in verband met het concilie van Ferrara en Florence in 1439. Een van de agendapunten tijdens dit oecumenische beraad betrof de twist of de Heilige Geest al dan niet 'is voortgekomen' uit de Vader en de Zoon, zoals in het Latijnse Credo wordt beweerd. Het Latijnse standpunt won.

De drie engelen, aldus Ginzburg, symboliseren daarom tevens de Heilige Drie-eenheid, en het feit dat ze elkaars hand vasthouden, verwijst mogelijk naar de overeenstemming die tussen de beide kerken tot stand was gekomen.

Het is bijna niet voor te stellen dat deze panelen in laatgotische stijl van de hand van de Sienese schilder Matteo di Giovanni één geheel hebben gevormd met de Doop van Christus in Londen. Het altaarstuk was waarschijnlijk bestemd voor het altaar van Johannes de Doper in de kathedraal. Op de predella zijn scènes uit het Leven van Johannes de Doper afgebeeld.