Feestdagen

6 Januari
Droom van de Wijzen

Autun, Cathédrale de St-Lazare, 1120-midden 12de eeuw
Kapittelzaal: Gislebertus: Kapiteel: De droom van de Koningen

Berthold Furtmeyr Salzburger missaal, Regensburg, ca. 1478-89
Perkament, Latijn, 380 x 280 mm
München, Bayerische Staatsbibliothek
[BSB Clm 15708] Folio 63 recto

Droom van de Wijzen
6 januari

Legenda
aurea

De magiërs, die in hun slaap waren gewaarschuwd niet naar Herodes terug te keren, keerden langs een andere weg naar hun land terug [Mt. 2,12]. Zie hoe de magiërs erbij gewonnen hebben: onder leiding van een ster zijn ze gekomen, door mensen, ja door een profeet zijn zij wijzer gemaakt, een engel wees hun de weg naar huis en in Christus hebben zij rust gevonden. Hun lichamen hebben gerust in Milaan, in de kerk die nu toebehoort aan onze orde, die van de predikbroeders, maar nu liggen zij in Keulen begraven.

Mattheus 2,12

En in een droom van Godswege gewaarschuwd niet meer naar Herodes terug te keren, vertrokken zij langs een andere weg naar hun land.

Deze korte mededeling van Mattheüs heeft geleid tot vaak komische en aandoenlijke voorstellingen.

een van mijn
favoriete afbeeldingen

Een van mijn favoriete afbeeldingen, een kapiteel in de kathedraal Saint-Lazare in Autun, wordt tegenwoordig bewaard in de kapittelzaal. De wijzen liggen met zijn drieën onder een grote deken te slapen. Zij hebben, zoals koningen dat doen, hun kronen in bed opgehouden. Een van de drie slaapt niet maar heeft zijn ogen open. Nog slaperig draait hij zijn hoofd een beetje in de richting van de engel, die met zijn linkerhand wijst op de bloemvormige ster die zij moeten volgen. De andere koningen zijn nog in diepe slaap verzonken en zullen aanstonds gewekt worden.

Salzburger
missaal

In de initiaal E (Ecce advenit Dominator Dominus. Zie, de Heer der Heersers is gekomen) liggen de koningen, volgens middeleeuwse gewoonte, naakt in bed. Ze hebben wel hun kroon opgehouden. Met deze initiaal begint de intredezang van het feest van Driekoningen op 6 januari.

Het luxueuze Missaal bestaat uit vijf delen, en bevat in totaal achtentwintig plechtige hoogmissen voor de grote feesten van het kerkelijk jaar. Het missaal werd gebruikt door de bisschop van Salzburg bij de vieringen in de kathedraal.

Voor zover ik kan nagaan, is dit de enige voorstelling met een zwarte koning in bed.