Heiligen

21 Januari
Agnes van Rome

De houtsnede is afkomstig uit de incunabel getiteld Legendario di Sancti historisato, uitgegeven in 1492 door Manfredo Bonelli in Venetië

Richart de Monbaston, Légende dorée, Parijs, 1348
Perkament, Frans, 450 x 310 mm
Parijs, Bibliothèque nationale de France
[ms. Fr 214] Folio 44 verso

Jean Le Tavernier, Getijdenboek van Filips de Goede, Oudenaarde, ca. 1453
Perkament, Latijn en Frans, 268 x 178 mm
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[KB, 76 F 2] Folio 275 verso

Getijdenboek, Noord-Nederland, ca. 1495
Perkament, Latijn, 113 x 81 mm
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[KB, 135 G 19] Folio 136 verso

Quinten Massijs, Heilige Agnes, ca. 1520
Olieverf op paneel, 48 x 13,3 cm
Keulen, Wallraf-Richartz Museum

(Hubert en) Jan van Eyck, Polyptiek van het Lam Gods, 1427-1432
Olieverf op paneel, 373 x 520 cm
Middenpaneel: 375 x 260 cm, inclusief nieuwe lijst
Gent, Sint-Baafskathedraal

Missaal

H. Agnes, Maagd en Martelares
21 januari

Agnes heeft haar jeugd prijs gegeven liever dan haar allerhoogste Bruidegom ontrouw te worden. (Begin van de IVde eeuw)

Legenda
aurea

Agnes, een heel verstandig meisje volgens het getuigenis van Ambrosius, die haar martelaarschap heeft beschreven, verloor de dood en vond het leven in haar dertiende levensjaar. De jeugd telt men in jaren, maar naar de geest was ze geweldig oud; lichamelijk was ze een jong meisje maar geestelijk op hoge leeftijd; mooi was haar uiterlijk, mooier nog haar geloof.

[…] De plaatsvervanger, Aspasius geheten, gaf bevel haar in een laaiend vuur te gooien, maar de vlammen deelden zich in tweeën; ze verbrandden het weerspannige volk maar raakten haar niet. Toen gaf Aspasius bevel haar een zwaard in de keel te steken. Men veronderstelt dat zij de marteldood is gestorven in de tijd van Constantijn de Grote, die zijn regering begon in het jaar des Heren 309.

[…] Acht dagen later hielden haar ouders bij het graf een wake en zagen een groep meisjes met glanzend gouden kleren. Tussen die meisjes zagen ze de heilige Agnes, die eveneens een glanzend gewaad droeg: aan haar rechterzijde stond een lam dat witter was dan sneeuw.

Romeins martelaarsboek

21 Januari Te Rome de marteldood van de maagd en Martelares Agnes. Onder de stadsprefect Symphrónius werd zij in het vuur geworpen; doch toen dit door haar gebed geblust werd, doodde men haar met het zwaard. Hierónymus schrijft over haar: „Bij alle volken en in alle talen, vooral in de kerken, heeft men met de pen en met de mond de lof verkondigd van het leven van Agnes, die zegevierde over haar leeftijd zowel als over de dwingeland en die het sieraad harer zuiverheid door de marteldood heeft geheiligd."

Patronaten
&
Iconografie

Agnes is de patroonheilige van hoveniers, jonge meisjes, kinderen, verliefden en verloofden. Zij is de patrones van de kuisheid, meisjestehuizen en verenigingen met haar naam.

Agnes wordt afgebeeld met een lam, symbool van haar reinheid. Vanaf de twaalfde eeuw wordt haar afbeelding via verluchte handschriften verspreid in Centraal-Europa.

Jan van Eyck

&

Quinten Massijs

In de schilderkunst van de vijftiende eeuw staat Agnes links op de eerste rij van de heilige maagden op het Lam Godsretabel van Jan van Eyck. Barbara, Catharina en Dorothea hebben een eigen Blog.
Catharina van Alexandrië

Ongeveer honderd jaar later schilderde Quinten Massijs haar op het rechterluik van een altaarstuk waarvan het middenpaneel verloren is gegaan.

naamfeest van Soeur Inez

In de normaalschool in Gijzegem vierden we op 21 januari het naamfeest van Soeur Inez, directrice van de school. We droegen ons feestuniform (akelig gevoel die dunne nylonkousen midden in de winter) en na een plechtige misviering kregen we - ook de externe leerlingen - een feestmaaltijd aangeboden.