Heiligen

25 Januari
Paulus Bekering

De houtsnede is afkomstig uit de incunabel getiteld Legendario di Sancti historisato, uitgegeven in 1492 door Manfredo Bonelli in Venetië

Getijdenboek van Simon de Varie, Parijs, ca. 1455
Perkament, miniatuur 55 x 35 mm
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[KB, 74 G 37a] Folio 3 verso

Missaal

Paulus Bekering
25 januari

Aan Saul, ijverige farizeeër, vijand van de sekte die zijn oude godsdienst bedreigde, verschijnt de Verrezene. Het was de verrezene Jezus die hij onwetend vervolgde: Jezus is immers één met al de zijnen. Nu was deze geweldige door de macht van de Heer gegrepen; voortaan zou de kracht van God hem drijven naar al de volkeren van de romeinse wereld, maar hij bleef de nederigste die nimmer vergat: ‘Ik heb de Kerk van de Heer vervolgd.’ Daarom roemde hij enkel op de kracht van het Kruis. Hij noemde zich: ‘het uitverkozen werktuig van de Verrezene.’

Legenda
aurea

De bekering van sint Paulus
Waarom zijn bekering, anders dan die van de andere heiligen, apart wordt gevierd, wordt gewoonlijk met drie redenen uitgelegd. Ten eerste vanwege het voorbeeld: niemand, al is hij nog zo’n grote zondaar, hoeft te wanhopen aan vergeving wanneer hij ziet dat iemand die zo gedompeld was in schuld, later zo rijk was in genade. Ten tweede vanwege de vreugde. Zoals de Kerk in grote droefheid verkeerde toen Paulus haar vervolgde, zo was zij vol blijdschap toen hij zich bekeerde. Ten derde vanwege het wonder, het wonder dat de Heer in hem verrichtte toen Hij van de grimmigste vervolger de trouwste verkondiger maakte.

[…] Augustinus: ‘Paulus is neergeworpen om blind gemaakt te worden, hij is blind gemaakt om veranderd te worden, hij is veranderd om gezonden te worden, hi is gezonden om voor de waarheid te lijden. Ik noem Paulus een ware atleet van Christus, opgeleid door Hem, gezalfd vanwege Hem [2 Cor 1,21], gekruisigd met Hem [Gal 2,19] en glorierijk in Hem.’

De 300 belangrijkste scènes in de christelijke kunst

Ik citeer uit Jo en Alfons Claes, Kathy Vincke, De 300 belangrijkste scènes in de christelijke kunst. (Davidsfonds, 2009),
De roeping van Paulus

Paulus, die oorspronkelijk Saul heette, was op last van het Sanhedrin op weg naar Damascus om daar de christenen te vervolgen ‘toen hem plotseling een hemels licht omstraalde. Hij viel op de grond en hoorde een stem tegen hem zeggen; Saul, Saul, waarom vervolg je Mij? Hij zei: Wie bent U dan, heer? Deze antwoordde: Ik ben Jezus die jij vervolgt’. (Hnd. 9,3-5).

Het verhaal van de roeping van Paulus, ook wel ‘De bekering van Paulus’ of ‘Paulus op weg naar Damascus’ genoemd, wordt driemaal in de Handelingen verteld. Geen enkele maal gewaagt de tekst van een rijdier, maar toch wordt bijna altijd een paard afgebeeld, vanuit de traditie om hoogmoed voor te stellen als de val van een hoogte.

Paulus, vaak gekleed in Romeinse of middeleeuwse wapenrusting, valt van het paard of ligt reeds op de grond. Zijn knechten, die de stem ook horen maar niet zien (Hnd. 9,7), kijken verbaasd of snellen hen te hulp.

De verschijning wordt voorgesteld als een wolk met stralenbundels of – anders dan in de tekst – als zegenende Christus op een wolk omgeven door licht. Soms verschijnt enkel de hand Gods van waaruit lichtstralen naar Paulus gaan. Plaats van het gebeuren is vaak een bergachtig landschap. Soms zijn op de achtergrond de stadsmuren van Damascus zichtbaar.

Scène rechts op de houtsnede

In Damascus ontfermde de christen Ananias, in een visioen gewaarschuwd, zich over de blind geworden en ontdane Saulus, leidde hem in de christelijke leer in, en doopte en genas hem (Hand. 9). Na zijn doop kreeg Paulus zijn gezichtsvermogen terug.