Het kleine bruinrode kerkje San Giovanni Crisostomo ligt aan een van de winkelstraten in de drukke wijk dicht bij Rialto. Het is een van de weinige Europese kerken die naar de vijfde-eeuwse Byzantijnse heilige en patriarch van Constantinopel zijn vernoemd. In 1204 kwam de kerk in het bezit van een belangrijke relikwie van Johannes Chrysostomus. Tijdens de Vierde kruistocht werden de relieken van Chrysostomus en de andere grote kerkvader Gregorius van Nazianze, geroofd uit de kerk van de Heilige apostelen in Constantinopel en naar de Sint-Pieter in Rome overgebracht. Zoals honderden andere kostbare voorwerpen kwam ook een relikwie van Chrysostomus – welk deel van het lichaam is mij niet bekend – in Venetië terecht.

De machtige figuren op het doek doen enigszins dromerig aan. Het middelpunt is de zittende figuur van Johannes Chrysostomus, die, zoals Augusto Gentili het zo mooi uitdrukt, 'het woord dat uit zijn gouden mond komt' te boek stelt. Hij is in profiel afgebeeld opdat de tekst in het boek zichtbaar en leesbaar zou zijn. De zwarte (onleesbare) tekens moeten Griekse letters verbeelden, maar er zijn ook leesbare Griekse letters in rode inkt: de beginletter van THEOS /God, en het woord AGION, van de heiligen of van heilige zaken. Ennio Concina beweert dat het boek dat hij vasthoudt deel uitmaakt van de uit Constantinopel 'meegebrachte' collectie relieken in de San Marco.

Volgens Gentili is het thema van de voorstelling 'De weg van het Woord door de drie Johannessen'. Johannes de Doper, Ecce Agnus Dei, de aankondiger van het Woord, Johannes de Evangelist die zijn evangelie begint met In den beginne was het Woord, en Johannes Chrysostomus als prediker en commentator.

De krijger Theodorus verwijst naar de oorspronkelijke patroonheilige van Venetië, die, met de draak aan zijn voeten, boven op de zuil op de Piazzetta staat. De vrouwelijke heiligen zijn herkenbaar aan hun attributen: Catharina aan het rad, Maria Magdalena aan de zalfpot en Lucia aan het schaaltje met haar ogen.

Geciteerd uit mijn Handleiding Poortersreis 2013.

16