Processiegroep door mijn oma opgericht als dank voor de genezing – op voorspraak van de heilige Lucia - van een oogziekte van haar oudste zoon.

Op de linkerfoto – begin vijftigerjaren - is mijn oudste zus de heilige Lucia. Ik mag ‘’het plak’’ met de tekst Heilige Lucia, bid voor onsdragen. Zo te zien geniet ik ervan! De mantel wordt vastgehouden door links een nichtje, en rechts een buurmeisje.

De kleding van de heiligen die meeliepen in de processie leek, op de kleur na, vrij identiek. Aan de tekst op het plak (ik heb er geen ander woord voor) konden de toeschouwers de heilige identificeren.

Tien jaar laten ben ik zelf de heilige Lucia en wordt het plak gedragen door mijn jongste zusje. Zij draagt de kleren van haar Eerste Communie. Dat was de leeftijd dat je – als je geluk had – gepromoveerd werd tot plakdrager. Ik kan me helaas niet herinneren wie de ‘ slippendragers’ zijn.

De processie werd twee maal per jaar gehouden. De grote processie, dat wil zeggen de langere versie, op Sacramentsdag, de donderdag na Drievuldigheidszondag, en de kortere variant op 15 augustus, feest van de Tenhemelopneming van Maria. Voor zover ik weet wordt er tegenwoordig in mijn geboortedorp Wieze - en dat geldt overigens voor heel Vlaanderen - geen processies meer gehouden.

De gelovigen die niet naar Syracuse konden om de heilige Lucia te vereren, gingen op bedevaart – Begankenis – naar Hillegem, gemeente Herzele, (Oost-Vlaanderen). Zij werd vereerd in de Sint-Bartholomeus kerk, waar, volgens bijgaand bidprentje, ‘hare overblijfsels’ zich bevonden. Ik heb helaas niet kunnen vinden waaruit haar relieken bestaan.

Bedevaartgangers konden een volle aflaat verdienen als ze de kerk bezoeken op de tweede zondag van september en op de feestdag van Lucia, (13 december) en de zondag nadien.

(Met rooden loop wordt dysenterie bedoeld, en spene zijn aambeien.)

Volgens het leerstuk van het vagevuur - afgekondigd op het concilie van Lyon in 1274 - kon men door tijdens het leven boete te doen en devotie te beoefenen, de vele jaren die men in het vagevuur zou moeten doorbrengen, op voorhand bekorten. Ook kon op deze wijze bekorting worden verkregen voor hen die daar reeds verkeerden. Een zeer pragmatische rol hierbij speelden de aflaten, die men kon verkrijgen door de beoefening van bepaalde devoties, zoals het doen van pelgrimages en het vele malen uitspreken van dezelfde gebeden. Met een volle aflaat kon een ziel uit het vagevuur gered worden. Met een volle aflaat kon een ziel uit het vagevuur gered worden.

De protestantse kerkhervormers hebben de levendige "aflatenhandel" en het misbruik ervan ten strengste veroordeeld. Maar dat is een ander verhaal.

In de kerk waren ook bidprentjes verkrijgbaar met een Gebed tot de heilige Lucia en met een Litanie ter harer ere. Daarin worden haar eigenschappen en verdiensten opgenoemd.

Zij wordt ondermeer Verwinster van den tyran Pashasius genoemd.

Zou de legende zo goed bekend zijn geweest, dat men wist wie de tyran Pashasius was geweest, en welke rol hij in het martelaarschap van Lucia had gespeeld? Ik kende van de verhalen over Lucia alleen de anekdote van haar ogen. Maar daarover wordt in de litanie niet gerept.

De bidprentjes en de litanie zijn afkomstig uit de rijke collectie van mijn tante Suzanne.

Op deze foto poseert mijn tante Suzanne als Lucia in de processiegroep. Haar attribuut is het zwaard (in haar levensbeschrijvingen is het een dolk) waarmee Lucia werd vermoord. De mantel wordt gedragen door drie nichtjes. Het ‘plak’ ontbreekt.

De foto is genomen in de achtertuin van haar ouderlijk huis, het huis van mijn grootmoeder op het dorp in Wieze. Tante Suzanne, geboren in 1912, was de op een na oudste dochter (dat was mijn moeder Maria). Het moet rond 1930 zijn geweest.

7