Johannes Nepomucenus
Ca 1350 Pomuk/Nepomuk) bij Plzen) – 20 maart 1393 Praag
Feestdag 16 mei

Jan Nepomucký werd priester van de St-Vitus in Praag en pastoor van de St-Gallatius. Behaalde zijn doctorstitel kerkelijk recht in Padua en werd vicarisgeneraal van de aartsbisschop van Praag. Omdat hij opkwam voor de rechten en vrijheden van de kerk, kreeg hi on 1393 ruzie met koning Václav (Wenceslaus) IV.
De traditie wil dat hij hofkapelaan en biechtvader van koningin Johanna werd, niet verried wat zij had gebiecht en daarom gevangen genomen, gemarteld en om negen uur ’s avonds in de Vltava (Moldau) werd geworpen. Het geheim kwam aan het licht toen er wonderbare lichtjes opvlamden uit het water: hier was het lijk.
Zijn mond was opengesperd met een stuk hout. Toen in 1719 zijn graf in de kathedraal van Praag werd geopend, bleek zijn tong niet vergaan. Waarschijnlijk heeft de koning Johannes ter dood laten brengen omdat deze aartsbisschop Johannes van Jenstejn steunde in diens conflict met de vorst.

In 1961 erkende het Vaticaan de onwaarheid van het biechtverhaal. Heiligverklaard door paus Benedictus XIII in 1729.

Toen de heilige in de golven van de rivier was verdwenen, kwam zijn lichaam plotseling bovendrijven, omstraald door vijf helder blinkende sterren. Een hele menigte mensen kwam nieuwsgierig op het licht af dat daar midden in de nacht op die ongewone plek zo'n bijzonder schijnsel gaf. Men vond het lijk en herkende de geliefde predikant en priester Johannes. Ook de koningin stond vanuit haar slaapkamerraam in het paleis het drukke geloop gade te slaan. Ze vroeg haar man wat dat allemaal te betekenen kon hebben. Deze antwoordde in het geheel niet, en omdat hij voelde dat de gebeurtenissen een wending namen die ongunstig voor hem konden uitpakken nam hij de wijk naar het platteland. Bij het aanbreken van de dag kwamen alle mensen uit de hele stad naar de plaats waar men de priester uit het water op de oever had gelegd. De dompriesters droegen het in een plechtige processie onder het rouwbeklag van het volk naar de domkerk daar niet ver vandaan. Duizenden mensen stroomden toe. Ieder wilde nog eenmaal die mond zien die zo inspirerend gepreekt had en nog één keer de hand kussen die hen zo dikwijls gezegend had. Vooral de armen van de stad konden maar geen afscheid nemen van hem die voor hen altijd geweest was als een liefhebbende vader. Aanvankelijk beval koning Wenceslaus nog wel het lijk op een onbekende plaats te begraven. Maar het werd heel snel ontdekt. Rond de plaats waar Johannes begraven was, hing zo'n heerlijke geur van heiligheid dat hij binnen de kortste keren werd ontdekt. Onder plechtig vertoon werd hij nu bijgezet in de Domkerk te Praag. Daar werd hij door de gelovigen vereerd en velen verkregen van hem uit de hemel het wonder waarom ze hem smeekten.

Patroonheilige van Tsjechië, Swalmen en (kloosterkerk van) Wittem; van biechtvaders, bruggenbouwers, het Habsburgse huis, jezuïetenorde; molenaars, priesters, schippers en vlotters.
Aangeroepen tegen tongziekten, tegen het instorten van bruggen, verkeerde oordelen en laster; tegen verdrinking en watersnood; tegen kerkelijke onderdrukking en tegen inmenging van de staat in kerkelijke aangelegenheden.

Hij werd begraven in de Sint-Veitsdom te Praag. Tot op de dag van vandaag wordt de plaats van zijn marteling op de Karelsbrug in Praag aangeduid met een rode marmeren plaat. Populaire heilige in Tsjechië, Slowakije, Oostenrijk en Zuid-Duitsland, waar zijn standbeeld vaak op bruggen staat.

Hij wordt afgebeeld als kanunnik met korte baard met baret en boek. Vaak is hij getooid met vijf sterren rond het hoofd); daarbij legt hij een wijsvinger op de mond (symbool van het biechtgeheim, waarvoor hij zijn leven zou hebben gegeven); onder zijn arm heeft hij een kruisbeeld en een palmtak (symbool voor de overwinning op het kwade).

33