Heiligen

15 Juni
Vitus

Hartmann Schedel, Kroniek van Neurenberg, 12 juni 1493
Incunabel, papier, gekleurde houtsneden, 325 x 480 mm
Heidelberg, Stadsbibliotheek

John Gilmary Shea, Little Pictorial Lives of the Saints, 1894
Papier, gravure
New York, Public Library
Pagina 332
VITUS was a child nobly born, who had the happiness to be instructed in the Faith, and inspired with the most perfect sentiments of his religion, by his Christian nurse, named Crescentia, and her faithful husband, Modestus.

Missaal

Vitus van Lucania † ca. 304
Feestdag 15 juni

Stijn
van der
Linden

Vitus van Lucania
Ca 297 Sicilië – ca 304 Lucania (nu: regio Basilicata, Zuid-Italië)
Samen met Crescentia en Modestus
Feestdag 15 juni

In ca 600 ontstond in Lucania de Psssio Sancti Viti, volgens welke de zevenjarige edelman door zijn ouders werd aangegeven omdat zij hem van het geloof wilden afbrengen. Zijn beulen raakten verlamd en zijn vader werd blind (symbool voor de blindheid van de ongelovige). Daarop stuurde prefect Valerianus hem naar huis terug.

Uiteindelijk ontvluchtte hij Sicilië samen met zijn pleegmoeder /voedster Crescentia en haar man Modestus. In Lucania deed hij allerlei wonderen, zoals het genezen van blinden en van de duivel bezetenen. Ze ontvingen hun dagelijks voedsel van een adelaar. Later werden ze in Rome onder Diocletianus aan allerlei folteringen onderworpen, ondanks het feit dat Vitus de zoon van de keizer genas van bezetenheid (of epilepsie).

Eerst werd hij aan een ketting gelegd, maar een engel greep in en bevrijdde hem. Toen hij vervolgens in een ketel kokende olie werd gegooid, kwam hij er ongedeerd uit. Hierna werd hij voor een hongerige leeuw gegooid, maar die vlijde zich aan zijn voeten. Ook de pijnbank werkte niet omdat en geweldig onweer losbrak. Uiteindelijk liet hij toch het leven. Volgens de legende wist hij na zijn dood nog een vrouw te redden die dreigde te verdrinken.

In 1355 liet keizer Karel IV een groot aantal relieken vanuit Pavia naar Praag overbrengen, waar hij wordt vereerd in de St-Vituskathedraal. Crescentia en Modestus zijn als puur fictieve heiligen in 1969 geschrapt. Ca honderdvijftig dorpen en steden beweren relieken van hem te hebben.

Romeins
martelaarsboek

In Basilicáta, bij de rivier de Silaro, de geboorte van de Martelaren Vitus, Modéstus en Crescéntia, die, onder keizer Diocletiánus, van Sicilië derwaarts gebracht, na een ketel kokend lood, na wilde dieren en de brandstapel met Gods hulp te hebben overwonnen, de loop van hun glorievolle strijd hebben volbracht.

Patronaten
&
Iconografie

Vitus is de beschermheilige van dansers, zangers en epileptici, en in Nederland schutspatroon van Het Gooi. Binnen de katholieke traditie wordt Vitus gezien als een van de veertien heilige helpers, heiligen die worden aangeroepen om bepaalde ziekten te genezen. In het geval van Vitus, vooral bij zenuwaandoeningen.

Vitus' voorspraak wordt ingeroepen tegen bezetenheid, vallende ziekte, epilepsie, hysterie, hondsdolheid, honden- en slangenbeten, (ziekelijke) langslaperij en verslapen, Sint-Vitusdans (chorea minor), zenuwziekten, toevallen, stuipen, krampen, spastische aandoeningen, opvliegendheid, oogziekten en slechthorendheid en onvruchtbaarheid. Al deze verschijnselen hebben te maken met plotselinge oncontroleerbare spier- of zenuwsamentrekkingen.

Sint
Vitusdans

Hij gaf zijn naam aan de Sint-Vitusdans. De latere, wetenschappelijke benaming van deze ziekte is Chorea minor. Dit is een neurologisch ziektebeeld, waarbij de patiënt schokkerige (of dansende) bewegingen maakt met zijn ledematen en gelaat. Deze ziekte kan enkele weken duren, of soms langer, tot ongeveer een jaar. Daarna verdwijnen de symptomen. De ziekte is een gevolg van een streptokokkeninfectie. De schokkerige bewegingen komen doordat de antistoffen, die tegen de infectie vechten, een effect hebben op de hersenen.

Hij wordt afgebeeld als knaapje of jongeman met lang, vaak krullend haar. Tot ongeveer 1400 had hij als attributen slechts de palmtak (symbool voor martelaars ) en het zwaard (martelwerktuig), eventueel aangevuld met een boek (vanwege zijn standvastigheid in het geloof) en een haan, symbool van waakzaamheid).