Ik citeer mijn commentaar uit de Handleiding Poortersreis 2006.

Dit enorme altaarstuk, dat geplaatst is op het hoofdaltaar van de franciscaner kerk Santa Maria Gloriosa dei Frari, riep bij de onthulling ervan tegenstrijdige reacties op. Het volk was enthousiast, de opdrachtgevers stonden perplex vanwege de grote, wild gebarende, boerse apostelen, en andere Venetiaanse schilders waren met stomheid geslagen. Het vernieuwende van dit werk is de dramatische, opgewonden weergave van een thema dat meestal symbolisch en verstild wordt weergegeven. Ludovico Dolce, de eerste biograaf van Titiaan, herkent er ‘de perfecte schoonheid van Rafaël, het verschrikkelijke van Michelangelo’ in, maar ‘ook en vooral de waarheid van de kleur’.

Aan de voet van de kolom aan beide zijden van het marmeren lijstwerk staan twee inscripties in het Latijn met de mededeling dat ‘Broeder Germanus dit altaar heeft opgericht in 1516’ en dat hij het heeft opgedragen aan ‘de Maagd Maria, Moeder van de eeuwige Schepper, opgenomen in de hemel’. Broeder Germanus is Fra Germano da Casale, ten tijde van de opdracht prior van de franciscanen, eigenaren van de Santa Maria Gloriosa dei Frari. Het onderwerp van het schilderij kon niet toepasselijker: de Tenhemelopneming van Maria, het meest glorierijke moment uit haar leven.

Omdat Titiaan afziet van de centraal perspectief, moet hij veel nadruk leggen op de organisatie van de figuren om het schilderij ‘leesbaar’ te maken. Hij rangschikt de figuren in twee driehoeken waarvan de basis wordt gevormd door respectievelijk de apostelen en de wolken met putti. Deze putti vormen met de ijle kopjes aan de bovenrand van het schilderij bovendien een perfecte cirkel, de afscheiding tussen de aardse en de hemelse sferen.

De toeschouwer vereenzelvigt zich met de apostelen en kijkt met hen omhoog naar Maria die in de hemel wordt opgenomen. Daartoe zijn de apostelen meer ‘verkort’ dan nodig is. Maria echter is juist niet genoeg verkort als één vast gezichtspunt wordt ingenomen, en de extreme verkorting in de figuur van God de Vader doet denken aan de ‘vliegende’ figuren van Michelangelo in de Sixtijnse kapel. Ook in grootte en omvang vertonen de figuren enorme verschillen.

Meer nog dan door de rangschikking van de figuren, wordt de leesbaarheid van het schilderij bereikt door het gebruik van kleur en licht. De kleur rood wordt gebruikt als verbindende schakel tussen de verschillende lagen en verleent aldus eenheid aan de voorstelling.

Het oog van de toeschouwer wordt getrokken naar het helderste, stralendste deel van het schilderij, de figuur van Maria afgebeeld tegen een gouden cirkel van engelen. Het licht en de kleur worden in haar figuur geconcentreerd, zij is het middelpunt, de glorieuze Maagd op weg naar het toppunt van haar glorie, haar kroning tot koningin des Hemels.

De engel rechts van God de Vader houdt de kroon in gereedheid. Voor de toenmalige gelovigen was de boodschap duidelijk: door Maria`s voorspraak zullen zij later in dezelfde hemel worden toegelaten.