Naast het kruis, met schreiend` ogen
Stond de Moeder diep bewogen,
Daar haar Zoon te sterven hing.

O hoe groot was hare smarte,
Toen haar door het moederharte,
`t Scherpe zwaard der droefheid ging.

O hoe droef, hoe vol van rouwe,
Was de zegenrijkste vrouwe,
Moeder van den een'gen Zoon!

Hoe zij leed, de diepbedroefde,
Tedere Moeder, wijl zij toefde,
Bij die Zoon, aan 't kruis ten toon.

Wie toch die niet wenen zoude,
Zo hij 't bitter leed aanschouwde,
Dat Maria's ziel verscheurt.

Wie, die zonder medelijden
Christus` Moeder zou zien lijden,
Daar zij met haar Zoon zo treurt.

Voor de zonden van de zijnen
zag zij Jezus in de pijnen,
door de gesels gekastijd;

Zag haar dierbaar Kind in 't sterven
ook zijns Vaders troost nog derven,
gans verlaten al die tijd.

Laat mij, Moeder, bron van liefde,
voelen 't leed, dat u doorgriefde,
dat ik met u medeween.

Doe mijn hart voor Jezus branden,
vlecht gij zelf de liefdebanden,
dat ik God behage alleen.

Moeder, wil dit heil bewerken:
des gekruisten wondemerken
diep te prenten in mijn hart.

Zoveel heeft in ziel en leden,
gaarn uw Zoon voor mij geleden:
laat mij delen in zijn smart.

Laat als kind met u mij wenen,
medelijdend mij verenen
met uw Zoon mijn leven lang.

Staan bij 't kruis aan uwe zijde,
en er klagen, met u lijden:
niets wat ik zozeer verlang.

Maagd der maagden, nooit volprezen,
wil mij niet ongunstig wezen,
laat mij jammeren zoals gij.

Op een van de luiken van het Reisaltaartje van Filips de Stoute is de voorstelling van de kruisdood herleid tot de essentie. De figuur van de gekruisigde Jezus staat centraal en eist alle aandacht op. De anonieme schilder heeft de verlosser weergegeven op het hoogtepunt van zijn lijden - of is dieptepunt een passender woord? - die zijn vertwijfeling uitroept naar de Vader in het hemelsegment bovenaan.

Verder worden slechts Maria en Johannes afgebeeld, links en rechts staande, uiting gevend aan hun verdriet met ingehouden gebaren. Vier engeltjes vangen het bloed uit de wonden van Christus op in een kelk en verdwijnen door hun kleine gestalte bijna in de decoraties van de vergulde achtergrond. De kreet uit Psalm 22, de zogenaamde Goede Vrijdagpsalm wordt op een tekstband weergegeven: Eloy, Eloy, lama sabaktani. Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?

De twee duidelijk samen horende panelen, die wegens het doorlopen van een stuk van de mantel van Maria op het rechterluik ook naast elkaar moeten worden getoond, vormen vermoedelijk een vaste diptiek. Rogier van der Weyden schilderde dit werk rond 1460-65.

Nooit eerder werd de parallel tussen het lijden van Christus en de smart van Maria beeldend vertaald in twee gescheiden devotionele schilderijen zoals hier. Op deze manier wordt de gelovige verplicht zich over elk afzonderlijk te bezinnen. De duistere lucht boven de muur en de gescheurde aarde verbeelden het moment waarop de dood is ingetreden, zoals te lezen in Matteüs 27: 45 en 51. De blik van christus is door zijn schuin gezakte hoofd gericht op de schedel van Adam, de eerste mens waarmee alles begonnen is.

De kleuren van de gewaden van Maria en Johannes zijn verbleekt tot een melkachtig blauw en lichtroze, waardoor ze aan monnikspijen doen denken.

Er wordt aangenomen dat deze levensgrote panelen bestemd waren voor een kartuizerklooster, misschien het klooster van Herne waar Rogiers oudste zoon Cornelis was ingetreden. De thematiek past in de religieuze gedachtewereld en de ommuurde levensruimte van deze zeer strenge orde waar de inleving in de passie van Christus centraal stond in het dagelijkse ritueel.