Feestdagen

24 Mei
Veni Creator Spiritus

Pinksterkoepel, 1ste helft 12de eeuw
Mozaïeken
Venetië, San Marco basiliek

Veni Creator Spiritus

De hymne Veni Creator Spiritus, werd van oudsher gezongen in de Vespers van Pinksterzondag.

Tijdens mijn opleiding tot onderwijzeres in de Normaalschool te Gijzegem begonnen we in de hoogste twee klassen elke nieuwe lesweek met het bidden van het Veni Creator , Kom, o Geest die heilig zijt….door Soeur Cyrille, lerares pedagogie.

Hieronder de vertaling van J.W. Schulte Nordholt:

Kom Schepper, Geest, daal tot ons neer,
houd Gij bij ons uw intocht, Heer;
vervul het hart dat U verbeidt,
met hemelse barmhartigheid.

Gij zijt de gave Gods, Gij zijt
de grote Trooster in de tijd,
de bron waaruit het leven springt,
het liefdevuur dat ons doordringt.

Gij schenkt uw gaven zevenvoud,
O hand die God ten zegen houdt,
O taal waarin wij God verstaan,
wij heffen onze lofzang aan.

Verlicht ons duistere verstand,
geef dat ons hart van liefde brandt,
en dat ons zwakke lichaam leeft
vanuit de kracht die Gij het geeft.

Verlos ons als de vijand woedt,
geef ons de vrede weer voorgoed,
Leid Gij ons voort, opdat geen kwaad,
geen ongeval ons leven schaadt.

Doe ons de Vader en de Zoon
aanschouwen in de hoge troon,
O Geest van beiden uitgegaan,
wij bidden U gelovig aan.

Aan God de Vader zij de eer
en aan de opgestane Heer
en aan de Geest die troost en leidt
van eeuwigheid tot eeuwigheid.
Amen

Byzantijnse iconografie

In de Pinksterkoepel, een van de vijf koepels in de San Marco basiliek in Venetië, bevindt de duif van de Heilige Geest zich op de Etoimasia (het op een lege troon geplaatste Boek des Levens). Het motief is ontleend aan hoofdstuk twaalf van het laatste boek van de Bijbel, de Apocalyps of Openbaring van Johannes. Het is een symbool van de terugkeer van Christus als rechter aan het einde der tijden.

Vanuit de Heilige Geest vertrekken twaalf lichtstralen die eindigen in vurige tongen op de hoofden van de apostelen. De apostelen worden voorgesteld als leraar, zittend op een bisschopszetel. Hun kleding bestaat uit een lange tunica met een over de schouder geworpen mantel, een pallium. Het opvallende aan deze voorstelling is dat vijf van de apostelen worden afgebeeld met een boek in plaats van een schriftrol. Zij stellen de vier evangelisten en Paulus voor. Een anachronisme, want noch Paulus, noch Marcus of Lucas waren met Pinksteren aanwezig.

Deze Pinkstervoorstelling volgt het traditionele schema in de Byzantijnse iconografie waarin de nadruk wordt gelegd op het gevolg van de uitstorting van de Heilige Geest, de verkondiging van het evangelie.