Heiligen

6 Juni
Norbertus

Bidprentje gepubliceerd in Sanctus van Jo Claes

John Gilmary Shea, Little Pictorial Lives of the Saints, 1894
Papier, gravure
New York, Public Library
Pagina 315

Missaal

Norbert, Bisschop en Belijder
Norbertus van Xanten, ook Norbertus van Maagdenburg
of Norbertus van Gennep genoemd
6 juni

In Brabant getuigen vele premonstratenserkloosters van de ijver van hun stichter, Norbert van Xanten (aan de Rijn). Te Antwerpen bestreed hij de ketterij, en reisde veel om de geestelijken tot waardig en volmaakt leven te brengen. Hij stierf als bisschop van Maagdeburg in 1134.

Stijn
van der Linden

Norbertus van Magdeburg
Ca 1082 Xanten (Gennep?)-6 juni Magdeburg
Feestdag 6 juni
Ook Norbertus van Gennep of van Xanten genoemd

Kanunnik en subdiaken in het St-Victor-kapittel in Xanten, waar hij een weinig voorbeeldig leven leidde. Zou tijdens een zwaar onweer aan de dood zijn ontsnapt en vervolgens tot inkeer zijn gekomen.

Hij ging een kluizenaarsbestaan leiden en begon vanaf 1117 als boeteprediker rond te trekken. Toen de kanunniken in Laon zijn strenge leefwijze weigerden over te nemen, vestigde hij zijn in het nabijgelegen dal van Prémomtré bij Coucy en stichtte hier in 1120 een nieuwe kloosterorde, de premonstratenzers )ook norbertijnen of, naar hun witte habijt, witheren genoemd). Een jaar later stichtte hij een tweede klooster in Floreffe bij Namur.

Hij bestreed in 1124 de ketters te Antwerpen en met name de ketterse lekenprediker en sekteleider Tanchelm (of Tanchelijn) die in Zeeland, Brabant en Vlaanderen grote invloed had. In 1126 werd hij aartsbisschop van Magdeburg en in 1128 droeg hij de leiding van zijn nieuwe orde over aan zijn leerling Za. Hugo van Fosses.

Heiligverklaard in 1582. In 1627 werden zijn relieken overgedragen van Magdeburg naar het Strahovklooster in Praag.

Jo Claes:
Sanctus

Hij trok nadien rond als boeteprediker en stichtte in 1120 de orde van de norbertijnen, wegens hun wit gewaad ook witheren genoemd.

In 1124 bestreed hij in Antwerpen de ketters onder leiding van Tanchelm, die de sacramenten en de kerkelijke hiërarchie loochende. Met deze figuur aan de voeten wordt hij meestal afgebeeld. Zijn staf rust dan op het hoofd van Tanchelm, die een kelk en een hostie in de hand houdt, of zijn voet staat op een van de geschriften van zijn tegenstander.

Little Pictorial Lives of the Saints

In the wild vale of Premontre he gave to some trained disciples the rule of St. Augustin, and a white habit to denote the angelic purity proper to the priesthood. The Canons Regular, or Premonstratensians as they were called, were to unite the active work of the country clergy with the obligations of the monastic life. Their fervor renewed the spirit of the priesthood, quickened the faith of the people, and drove out heresy.

Patronaten
&
Iconografie

Norbertus is patroon van Bohemen, Tsjechië en Praag, van Antwerpen en van Magdeburg; daarnaast van de premonstratenzers en hun derde orde en van kraamvrouwen. Zijn voorspraak wordt ingeroepen voor een voorspoedige bevalling.

Hij wordt afgebeeld als bisschop (staf, mijter en tabberd) of als premonstratenzer abt; vaak vinden we aan of onder zijn voeten de verslagen ketter Tanchelm; met kelk, ciborie of monstrans (hij verdedigde de leer van de eucharistie tegen de ketters).

139