Heiligen

11 Juni
Barnabas

De houtsnede is afkomstig uit de incunabel getiteld Legendario di Sancti historisato, uitgegeven in 1492 door Manfredo Bonelli in Venetië

Richart de Monbaston, Légende dorée, Parijs, 1348
Perkament, Frans, 450 x 310 mm
Parijs, Bibliothèque nationale de France [ms. Fr 214] Folio 136 verso

John Gilmary Shea, Little Pictorial Lives of the Saints,, 1894
Papier, gravure
New York, Public Library
Pagina 325

Missaal

Barnabas, apostel
11 juni

Een tijdje gezel van de H. Paulus op zijn reizen naar de heidenen werkte hij later en stierf op het eiland Kupros. ( Merk op, dat de Aposteltitel niet uitsluitend was voorbehouden aan de twaalf.)

Legenda aurea

Barnabas, een leviet afkomstig uit Cyprus [Hand 4,36] en een van de tweeënzeventig leerlingen van de Heer wordt in de Handelingen in vele opzichten geroemd en geprezen. Hij was namelijk uitstekend gevormd en geordend, en wel met betrekking tot hemzelf, God en de naaste.

Het verslag van zijn marteldood werd samengesteld door Johannes die ook Marcus wordt genoemd [Hand 12,25] en zijn neef was, om precies te zijn het gedeelte vanaf het visioen van deze Johannes tot aan het einde. Op zekere dag zag Barnabas mannen en vrouwen naakt hardlopen ter gelegenheid van een van hun feesten. Verontwaardigd sprak hij een vloek uit over de tempel. Dadelijk stortte een gedeelte ervan in en bedolf velen onder het puin.

Ten slotte kwam hij in Salamis aan. De joden grepen Barnabas vast en sleurden hem onder veel schoppen en slagen mee om hem zo snel mogelijk ter bestraffing aan de stadsrechter over te leveren. Ze bonden dus een touw een touw om zijn hals, sleepten hem buiten de poort en verbrandden hem daar onmiddellijk. Daarmee nog niet tevreden, borgen de goddeloze joden zijn beenderen ook nog in een loden kruik om die in zee te gooien. Maar zijn leerling Johannes stond ’s nachts met twee anderen op, stal de beenderen en begroet ze in het geheim in een onderaardse ruimte.

Barnabas betekent zoon van de komende of zoon van vertroosting [Hand 4,36] of zoon van de profeet of zoon die insluit. […] Hij was de komende door overal rond te gaan en te prediken, wat blijkt uit het feit dat hij de metgezel van Paulus was.

Romeins martelaarsboek

11 Juni Te Sálamis, op Cyprus, de geboorte van Apostel Bárnabas. Geboortig van Cyprus, werd hij door de leerlingen, tegelijk met Paulus, voor het Apostolaat onder de heidenen bestemd. Met hem trok hij door vele streken, om de hem opgelegde taak van Evangelieprediking uit te oefenen. Ten laatste naar Cyprus vertrokken, heeft hij daar zijn apostolaat met een roemvolle marteldood bekroond. Zijn lichaam is, ten tijde van keizer Zéno, door openbaring van Barnabas zelf, gevonden, tegelijk met een handschrift van het Evangelie van Sint Mattheus, door Barnabas zelf overgeschreven.

Little Pictorial Lives of the Saints

The gentle Barnabas, keeping with him John, surnamed Mark, whom St. Paul distrusted, betook himself to Cyprus, where the sacred history leaves him ; and here, at a later period, he won his martyr's crown.

Hoe Barnabas gemarteld wordt wordt beschreven door Alexander, een Cypriotisch monnik. Hij vertelt dat de heilige door het gepeupel gevangen genomen en gestenigd werd. De illustrator van de Little Pictorial Lives gaat er van uit dat de lezers weten wat hij bedoelt met he won his martyr’s crown.

Patronaten
&
Iconografie

Patroonheilige van Cyprus, Florence en Milaan. Aangeroepen tegen inslag van hagel (zijn marteling) en als vredestichter.

Afgebeeld op eerbiedwaardige leeftijd met het evangelie volgens Mattheus in de hand. Vaak samen met Paulus of meerdere apostelen.
Oude miniaturen – ook de hierbij afgebeelde houtsnede - hebben vooral zijn martelaarschap tot onderwerp: eerst wordt hij gestenigd, vervolgens veroordeeld tot de brandstapel.

Weerspreuk

Schoon weer op Sint-Barnabee,
dan dansen alle boeren mee.