Lidwina van Schiedam: De eerste vrouwelijke Hollandse heilige
14 juni
Lidwina komt niet voor in mijn Missaal.

Wat weten we over Lidwina van Schiedam? Haar naam wordt op verschillende manieren geschreven. Veel voorkomende varianten zijn: Liduina, Liedwy, Lydwine, Lydewy. Lidwina werd in Schiedam geboren in 1380 en heeft daar gewoond tot aan haar dood in 1433. Zij groeide op in een gezin met negen kinderen en was het enige meisje te midden van acht broers. Toen zij ongeveer vijftien jaar oud was, ging zij met haar vriendinnen schaatsen. Zij viel daarbij zo ongelukkig op een ijsschots, dat zij een korte rib brak in haar rechterzij. Er ontstond een abces dat naar binnen openbarstte met allerlei ziektes tot gevolg. Zij herstelde niet meer en Lidwina zou haar verdere leven bedlegerig blijven. Toen zij op 53-jarige leeftijd in 1433 overleed, had zij 38 jaar ziek op bed gelegen.

Al snel na haar overlijden werd haar leven beschreven. De bekendste levensbeschrijving is die van de beroemde franciscaner prediker Brugman: de Vita alme virginis Lijdwine [Het leven van de zalige maagd Lijdwine]. Brugman (‘’praten als Brugman’’) schreef zijn tekst in 1456 in het Latijn. In 1498 werd de tekst gedrukt door Otgier Nachtegael, een lokale priester.

Speciaal voor deze gelegenheid werd een drukkerij ingericht in het Sint-Annaconvent in Schiedam. Om het boek een mooi aanzien te geven werden twintig houtsneden toegevoegd met afbeeldingen van gebeurtenissen uit haar leven (1498). Zeven jaar later (1505) gebruikte Otgier Nachtegael dezelfde houtsneden nog een keer voor een uitgave in de volkstaal.

Nederland heeft vier exemplaren van Brugman’s Vita Lijdwine, gedrukt door Otgier Nachtegael (1498): Museum Catharijneconvent te Utrecht, Universiteitsbibliotheek in Utrecht, Koninklijke Bibliotheek in Den Haag en het Gemeentearchief Schiedam.

Zoals vele heiligen - om hen herkenbaar te maken - voorzien zijn van vaste attributen, wordt ook Liedewij steevast op dezelfde manier afgebeeld: het hoofd omgeven door een krans van rozen, in de rechterhand een crucifix en in de linker een bloesemtak.

De heilige Lidwina is patrones van chronisch zieken en van MS-patiënten. Als ‘schaatsheilige’ wordt zij door schaatsers aangeroepen voor hulp en ondersteuning.

Direct na haar overlijden in 1433 zijn pogingen ondernomen om Lidwina van Schiedam heilig te laten verklaren. Dit lukte echter niet door de politieke en religieuze onrust die samenhing met de opkomende Reformatie. Pas in 1890 werd ze door paus Leo XIII gecanoniseerd en ze is daarmee de eerste vrouwelijke heilige in Nederland. De verering van Lidwina zal blijven bestaan. Toen paus Johannes Paulus II in 1990 Nederland bezocht, heeft hij op 18 juni in Schiedam de Heilige Liduinakerk verheven tot basiliek.