Heiligen

29 Juni
Petrus en Paulus

Breviarium Mayer van den Bergh, Gent-Brugge, 1495-1501
Perkament, Latijn en Portugees, 224 x 160 mm
Antwerpen, Museum Mayer van den Bergh
Folio 466 verso: Petrus en Paulus

Missaal

Petrus en Paulus, apostelen
29 juni

Al is Paulus niet het hoofd van de kerk geweest, nooit scheidt deze in haar verering de twee stichters van haar geloof. De eerste, Petrus, de enig noodzakelijke ten slotte, is de opperherder; de tweede, Paulus, gaf haar zijn diepe leer en verbreidde haar onder de heidenen. Dikwijls heeft de Heer beiden wonderbaar verlost uit de gevangenis of doodsgevaar, maar bij de vervolging van Nero ham Hij hen tot zich.

Vandaag is Simon Petrus aan het kruis geslagen, vandaag is de sleuteldrager van het rijk blij naar Christus gegaan. Vandaag heeft Paulus, de Apostel, het licht van de aarde, het hoofd gebogen om de martelaarskroon te ontvangen.

Gij stelt ze aan als vorsten over heel de aarde, zij zullen uw naam bekend maken, Heer, aan alle volk en geslacht.

Legenda aurea

In tegenstelling tot mijn missaal behandelt Jacobus de Voragine Petrus en Paulus niet gezamenlijk. Hij heeft aan zowel Petrus als Paulus een lange uiteenzetting gewijd. Aan het eind van het uitgebreide artikel over Petrus geeft hij de volgende verklaring:

Al zijn ze dus op dezelfde dag de marteldood gestorven, toch heeft Gregorius bepaald dat op de dag zelf in de liturgie meer in het bijzonder het feest van Petrus gevierd moest worden en op de volgende dag de gedachtenis van Paulus, omdat op die dag de kerk van sint Petrus werd gewijd. Omdat hij groter is in waardigheid, omdat hij eerder werd bekeerd en omdat hij het primaatschap van Rome verkreeg.

Romeins Martelaarsboek

29 Juni
Te Rome de geboorte van de Apostelen Petrus en Paulus, die in hetzelfde jaar en op dezelfde dag, onder keizer Nero, geleden hebben. De eerste werd in genoemde stad, met het hoofd naar de grond gekeerd, aan het kruis gehecht, op de Vaticaanheuvel aan de Via Trionfále begraven en wordt in de gehele wereld vereerd; aan de andere echter, met het zwaard gedood en, aan de weg naar Ostia begraven, wordt een zelfde eer bewezen.

Jo Claes
in
Sanctus

Petrus (met sleutel) wordt vaak samen afgebeeld met de H. Paulus (met zwaard) omdat zij op dezelfde dag zouden zijn vermoord. Ook hun feestdag is dezelfde: 29 juni.

In getijdenboeken en brevieren heb ik maar één miniatuur kunnen vinden waarop Petrus en Paulus samen worden afgebeeld. Deze miniatuur staat in het Proprium Sanctorum (Eigen der Heiligen) in het Breviarium Mayer van den Bergh in Antwerpen.