In de geloofsbelijdenis van Nicea wordt uitgesproken dat Christus na zijn dood en begrafenis is ‘nedergedaald ter helle’. De vroege kerkvaders die zich met deze kwestie bezighielden concludeerden dat dit alles zich niet afspeelde in de hel zelf, maar in het voorgeborchte aan de rand van de hel, de limbus (rand of zoom, in het Latijn). Later werd de term voorgeborchte ook gebruikt om de toestand aan te duiden van ongedoopte kinderen. Zij werden geacht aan de rand van de hemel of de hel te wonen. Op 21 april 2007 heeft Paus Benedictus XVI officieel het limbus puerorum, voorgeborchte voor ongedoopte dode kinderen, achterhaald verklaard.

Het verhaal wordt voor het eerst in samenhangende vorm verteld in het apocriefe Evangelie volgens Nicodemus: ‘En hij strekte zijn hand uit, nam Adam bij de rechterhand en sprak: vrede zij met u en met al uw kinderen, mijn rechtvaardigen. Aldus steeg onze Heer op uit de hel en alle heiligen volgden Hem.’

In de oosters-orthodoxe kerk wordt deze "Plundering van de Hel', Anástasis, jaarlijks gevierd op de zaterdag voor Pasen.

In dit piepkleine, eenvoudige getijdenboekje in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag staat op het linkerfolio een voorstelling van de Nederdaling ter helle, en op het rechterfolio de volgende uitleg: Doe die coninc der glorien Jhesus corpus begraven was sine heilighe siele mitter godheit brekende dat voerburcht vander hellen.
Doe oude vaders riepen ….

In het eveneens piepkleine Gelders getijdenboekje in de British Library in Londen, zien we de traditionele voorstelling van de hel als een poel met vuur. Links zien we een duivel met een blaasbalg het vuur aanwakkeren. Voor de zielen die zich in de reusachtige kookpot bevinden is er geen ontsnappen mogelijk. Rechts klimmen de geredden via een ladder naar Christus die ze de hand reikt. Traditioneel zijn Adam en Eva de eersten die gered worden.

Ongeveer vanaf het jaar duizend werd de hel afgebeeld als de opengesperde muil van een monsterachtig beest, met scherpe tanden bezet en rook en vuur spuwend, met daarin soms een grote kookpot, gebaseerd op de beschrijving van het monster Leviathan uit Job 41: 11-13: Vlammen slaan uit zijn bek, vonken vliegen eraf. Damp komt uit zijn neusgaten als uit een ketel op aangeblazen rietvuur. Zijn adem doet houtskool gloeien, dat doet de vlam uit zijn muil.

In de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag bevindt zich een mooi voorbeeld uit de twaalfde eeuw; het in Noord-Frankrijk vervaardigde Psalter van Eleonora van Aquitanië

In mijn Missaal wordt de wijding van het water op Paaszaterdag als volgt beschreven: In kerken waar een doopvont is, gaan allen in processie daarheen. De priester raakt het vontwater aan met zijn hand. De priester zegent driemaal het water. De priester verdeelt het water en giet er wat van uit naar de vier windrichtingen ( met een zinspeling op de vier stromen van het Paradijs). Nu laat de priester de paaskaars driemaal, steeds dieper in het water zakken. Nu wordt water uit de vont genomen, waarmede allen worden besproeid, en dat gelovigen naar huis kunnen mededragen als blijvende herinnering aan de zuivering van hun doopsel.

Ik kan me niet herinneren dat ik deze ceremonie in mijn jeugd ooit heb meegemaakt (tegenwoordig vindt de Paaswake ’s avonds plaats).

In de voormiddag van Paaszaterdag stond in het portaal van de kerk een grote zinken wastobbe met 'wijwater' waaruit we een fles vulden voor ‘huiselijk’ gebruik – dat wil zeggen voor het vullen van de wijwaterbakjes die aan de ingang van elke slaapkamer hingen, en zoals gezegd om te gebruiken bij onweer.

Zie de blog van Palmzondag voor de rol van wijwater bij onweer.