Heiligen

14 April
Justinus

Jan Luyken & Zacharias Chatelain , H. Justinus de Filosoof, apologeet.
Justinus De Martelaar, Te Rome, met zes andre gegeeselt, en onthalst , 1698
Boekillustratie, ets en gravure op papier, 274 x 172 mm
Amsterdam, Rijksmuseum [Objectnummer: RP-P-1908-4791]

Justinus, martelaar
14 juni

Stijn
van der

Justinus de Filosoof
Ca 100 Flavi Neapolis – ca 165 Rome
Feestdag 14 april ( tot 1969) Oosters-orthodox 1 juni
Ook Justinus Martyr genoemd.

Uit Griekstalige heidense ouders geboren werd hij pas op latere leeftijd christen door het lezen van de Schrift en het zien van moedig gedragen doorstane martelingen bij christenen. Schreef filosofisch-apologetische werken over het christendom, o.a. gericht aan keizer Antoninus Pius en aan de senaat in Rome. Werd aangeklaagd als christen door de wijsgeer Celsus en onthoofd onder Marcus Aurelius, samen met andere christenen. Charitas was een vrouw en mogelijk maagd. Rusticus, prefect van Rome, legde hun proces vast in een bewaard gebleven verslag.

Justinus opende aan de Via Tiburtina in Rome een wijsgerige school. Daar organiseerde hij publieke filosofische debatten. Tijdens een golf van christenvervolging onder keizer Marcus Aurelius werd Justinus gearresteerd. Omdat hij weigerde te offeren aan de Romeinse goden, stierf hij omstreeks 163 de marteldood. Er is een verslag van zijn proces (van de hand van Rusticus, prefect van Rome) bewaard gebleven. Historisch schijnt het redelijk betrouwbaar te zijn.

'Zoals wanneer de ranken van de wijnstok gesnoeid worden om nieuwe te doen ontspruiten: zo gaat het nu met ons'

Toen de prefect dat gehoord had, vaardigde hij het volgende vonnis uit: "Al degenen die niet hebben willen offeren aan onze goden, noch hebben willen gehoorzamen aan de voorschriften van de keizer, moeten eerst met roeden gegeseld worden en vervolgens weggevoerd naar de plaats van de terechtstelling om daar onthoofd te worden. Dat schrijven onze wetten nu eenmaal voor." Zo werden deze heilige martelaren naar de plek overgebracht waar anders de misdadigers terechtgesteld worden. Daar werden ze eerst gegeseld, terwijl zij God lof en dank brachten en voor Hem een zegengebed uitspraken. Vervolgens doorkliefde men hun hoofd, terwijl ze tot aan hun laatste snik bleven volhouden dat Jezus de Verlosser is. Na hun dood kwamen enkele gelovigen in het geheim hun lijken weghalen om hen een passende begrafenis te geven. Er is een laatste woord van Justinus bewaard gebleven: 'Zoals wanneer de ranken van de wijnstok gesnoeid worden om nieuwe te doen ontspruiten: zo gaat het nu met ons.

Patronaten
&
iconografie

Patroonheilige van filosofen.

Afgebeeld met een zwaard (ofschoon hij waarschijnlijk met een bijl werd gedood), filosofenmantel en boek.

Bijgaande illustratie is afkomstig uit : Cave, William. Apostolische oudheden, of Het leven (...) der heylige apostelen, 3 delen.
Utrecht: François Halma en Willem van de Water (I), 1698.