Feestdagen

24 Mei
Pinksterzondag

De houtsnede is afkomstig uit de incunabel getiteld Legendario di Sancti historisato, uitgegeven in 1492 door Manfredo Bonelli in Venetië

Richart de Monbaston,
Légende dorée, Parijs, 1348
Perkament, Frans, 450 x 310 mm
Bibliothèque nationale de France
[ms. Fr 214] Folio 128 recto

Breviarium Grimani, Gent-Brugge
1510-1520
Perkament, Latijn, 230 x 290 mm
Venetië, Biblioteca Marciana
Folio 205 verso

Folio 206 recto

Missaal

Die derde (grote) feeste is inden somer: dat de vader met ten sone gaf synen Gheest sinen apostelen opten Sinxendach, die hemel en de eerde hevet vervult; ende allen die in hem gheloven, hoopen ende minnen, di zijn alle vol eeuwiger blijscapen ende salicheden… (RUUSBROEC)

Legenda aurea

De Uitzending van de Heilige Geest. Pinksteren.

De Heilige Geest is op deze dag, zoals de gewijde geschiedenis van de handelingen getuigt [Hand 2,1-4], in vurige tongen naar de apostelen gezonden. Betreffende zijn zending of komst moeten acht punten worden behandeld: ten eerste door wie Hij is gezonden; ten tweede op hoeveel wijzen Hij wordt gezonden en is gezonden; ten derde wanneer Hij is gezonden; ten vierde hoe vaak Hij is gezonden; ten vijfde hoe Hij is gezonden; ten zesde naar wie Hij is gezonden; ten zevende waartoe Hij is gezonden, ten achtste dankzij wat is hij gezonden.

Jacobus de Voragine heeft maar liefst acht bladzijden nodig om deze punten toe te lichten.

Breviarium Grimani

Handelingen 2:1 zegt dat de apostelen bij elkaar waren, toch is ook vaak Maria aanwezig, zelfs het middelpunt van de groep, zoals op deze miniatuur in mijn favoriete manuscript, het Breviarium Grimani in de Biblioteca Marciana in Venetië.

De twee tegenoverliggende bladzijden illustreren de typologie van het talenwonder van Pinksteren tegenover de spraakverwarring van Babel.

Meer over Pinksteren in de typologische geschriften in de volgende blog.